Thành lập doanh nghiệp làm nền tảng pháp lý cho việc cư trú ổn định của người nước ngoài tại Việt Nam.

1. Cư trú ổn định phụ thuộc vào nền tảng pháp lý, không phụ thuộc vào loại thị thực

Phần lớn người nước ngoài tiếp cận vấn đề cư trú tại Việt Nam theo hướng tìm loại thị thực có thời hạn dài nhất mà mình có thể xin được. Cách tiếp cận này lý giải vì sao nhiều người đã sinh sống tại Việt Nam trong nhiều năm nhưng vẫn phải xuất cảnh định kỳ, vẫn phụ thuộc vào một bên bảo lãnh mà họ không kiểm soát được, và vẫn không mở được tài khoản ngân hàng hoặc đứng tên hợp đồng thuê nhà dài hạn.

Pháp luật Việt Nam không cấp quyền cư trú dài hạn cho một cá nhân vì lý do cá nhân. Thời hạn cư trú luôn được suy ra từ một quan hệ pháp lý đang tồn tại: quan hệ lao động, quan hệ hôn nhân gia đình, quan hệ học tập, hoặc quan hệ đầu tư. Loại thị thực và thời hạn thẻ tạm trú chỉ là hệ quả của quan hệ đó. Vì vậy, vấn đề cần xác định không phải là xin được loại thị thực nào, mà là nên xây dựng quan hệ pháp lý nào tại Việt Nam để quyền cư trú không phụ thuộc vào bên thứ ba và không phải làm lại mỗi năm.

Trong bốn nhóm quan hệ nêu trên, chỉ có quan hệ đầu tư là quan hệ mà chính người nước ngoài chủ động tạo lập, chủ động duy trì và chủ động chấm dứt. Đây là lý do cơ bản khiến việc thành lập doanh nghiệp trở thành phương án thường được lựa chọn cho mục đích chuyển cư.

2. Ký hiệu thị thực quyết định loại thẻ tạm trú có thể được cấp

Hệ thống ký hiệu thị thực và thẻ tạm trú hiện hành được quy định tại Luật số 47/2014/QH13 và các luật sửa đổi. Có ba khái niệm cần được phân biệt rõ:

• Thị thực là giấy tờ cho phép nhập cảnh và lưu trú trong một thời hạn nhất định. Thị thực có thời hạn ngắn và trong nhiều trường hợp không được gia hạn.
• Thẻ tạm trú là giấy tờ có giá trị thay thị thực, cho phép cư trú liên tục trong nhiều năm và xuất nhập cảnh nhiều lần mà không cần xin thị thực mới. Đây mới là mục tiêu thực sự của người muốn sinh sống ổn định.
• Thẻ thường trú về bản chất là quyền cư trú không thời hạn, trong đó thẻ được cấp đổi định kỳ mười năm một lần. Tuy nhiên, các diện được xét cấp rất hẹp.

Ký hiệu thị thực quyết định ký hiệu thẻ tạm trú, và ký hiệu thẻ tạm trú quyết định thời hạn tối đa được cấp. Người nhập cảnh không đúng ký hiệu sẽ không thể xin cấp thẻ tạm trú tương ứng, ngay cả khi trên thực tế đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nội dung.

3. Mỗi hình thức cư trú có thời hạn và mức độ ổn định khác nhau

3.1. Các hình thức cư trú dành cho người nước ngoài

3.2. Pháp luật không ghi nhận thị thực vàng, thị thực hưu trí hoặc đầu tư thụ động

Việt Nam không có thị thực vàng theo diện mua bất động sản, không có thị thực hưu trí và không có chương trình cấp quyền cư trú đổi lấy khoản đầu tư tài chính thụ động. Việc mua căn hộ tại Việt Nam không tạo ra bất kỳ quyền cư trú nào cho người nước ngoài.

Nghị định số 221/2025/NĐ-CP quy định về giấy miễn thị thực với thời hạn tối đa 5 năm, mỗi lần lưu trú không quá 90 ngày, dành cho một số nhóm đối tượng đặc thù và phải có tổ chức Việt Nam đề nghị. Giấy tờ này không phải là thẻ tạm trú và không thay thế giấy phép lao động, nên không đáp ứng được nhu cầu của người vừa muốn sinh sống vừa muốn trực tiếp kinh doanh tại Việt Nam.

Việt Nam chỉ cấp thẻ đi lại doanh nhân APEC cho doanh nhân Việt Nam. Người nước ngoài mang thẻ APEC do nước khác cấp được nhập cảnh thuận lợi hơn, nhưng thẻ này không tạo ra quyền cư trú dài hạn hay quyền làm việc tại Việt Nam.

4. Thành lập doanh nghiệp là phương án cư trú ổn định hơn

4.1. Ngưỡng 3 tỷ đồng là mốc quyết định của toàn bộ phương án

Mức vốn góp 3 tỷ đồng quyết định đồng thời hai vấn đề tách biệt nhau về mặt pháp lý nhưng gắn chặt với nhau trên thực tế:

• Quyền cư trú. Dưới 3 tỷ đồng, nhà đầu tư thuộc diện ĐT4 và chỉ được cấp thị thực, không được cấp thẻ tạm trú. Từ 3 tỷ đồng trở lên, nhà đầu tư thuộc diện ĐT3 và được cấp thẻ tạm trú với thời hạn đến 3 năm.
• Quyền làm việc. Chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoặc thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên có vốn góp từ 3 tỷ đồng thuộc diện không phải xin giấy phép lao động. Dưới ngưỡng này, người nước ngoài trực tiếp điều hành doanh nghiệp của chính mình vẫn phải làm thủ tục giấy phép lao động.

Nói cách khác, phần chênh lệch vốn giữa 2 tỷ và 3 tỷ đồng không đơn thuần là chênh lệch về quy mô kinh doanh, mà là ranh giới giữa việc có và không có tư cách cư trú ổn định. Nhà đầu tư dự định chuyển cư nên xác định mức vốn góp trên cơ sở này trước, sau đó mới cân đối theo nhu cầu kinh doanh.

4.2. Loại hình doanh nghiệp không phải là yếu tố trung lập

Quy định về miễn giấy phép lao động có sự khác biệt giữa hai loại hình doanh nghiệp:

Đối với nhà đầu tư cá nhân đầu tư một mình cho mục đích chuyển cư, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thường là lựa chọn phù hợp, bởi loại hình này đáp ứng điều kiện miễn giấy phép lao động, không đòi hỏi tìm thêm người góp vốn, có cơ cấu quản trị đơn giản, và toàn bộ vốn góp đứng tên chính nhà đầu tư nên hồ sơ xin thẻ tạm trú diện ĐT rõ ràng.

4.3. Nhà đầu tư tự bảo lãnh cho chính mình

Trong quan hệ lao động, bên bảo lãnh là người sử dụng lao động; trong quan hệ thân nhân, bên bảo lãnh là vợ chồng hoặc cha mẹ; trong quan hệ học tập, bên bảo lãnh là cơ sở đào tạo. Ở cả ba trường hợp, người nước ngoài không kiểm soát được bên bảo lãnh, và khi quan hệ đó chấm dứt thì quyền cư trú cũng chấm dứt theo.

Ở diện đầu tư, bên bảo lãnh là doanh nghiệp do chính nhà đầu tư sở hữu. Sự khác biệt ở đây là khác biệt về bản chất, không phải về mức độ. Chừng nào doanh nghiệp còn tồn tại hợp pháp và tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ, nhà đầu tư vẫn còn căn cứ cư trú, và ngoài chính nhà đầu tư thì không chủ thể nào có thể chấm dứt căn cứ đó.

5. Nhà đầu tư cần làm rõ năm vấn đề trước khi thành lập công ty

5.1. Người nước ngoài không được kinh doanh mọi ngành nghề

Người nước ngoài không được kinh doanh mọi ngành nghề. Có bốn tầng hạn chế cần được rà soát theo đúng thứ tự trước khi lựa chọn ngành nghề:

1. Ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh. Áp dụng chung cho mọi nhà đầu tư, trong nước và nước ngoài.
2. Ngành nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Danh mục này gồm hơn hai mươi ngành đóng hoàn toàn, trong đó có kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa, một ngành mà người nước ngoài sinh sống lâu năm tại Việt Nam thường có ý định tham gia. Nhà đầu tư nước ngoài chỉ được kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế đối với khách vào Việt Nam, và phải thực hiện thông qua hình thức liên doanh.
3. Ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện. Đây là nhóm thường không được dự liệu đầy đủ, vì điều kiện áp dụng nằm ở tỷ lệ sở hữu chứ không nằm ở giấy phép. Chẳng hạn, kinh doanh dịch vụ quảng cáo bắt buộc phải liên doanh với đối tác Việt Nam, và một số phân ngành logistics bị giới hạn tỷ lệ vốn nước ngoài. Đối với các ngành này, nhà đầu tư nước ngoài không thể sở hữu 100% vốn, và đây là hạn chế về nội dung chứ không phải vướng mắc về thủ tục có thể xử lý được.
4. Ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo pháp luật chuyên ngành. Từ 01/7/2026, danh mục này gồm 142 ngành nghề. Doanh nghiệp được đăng ký ngành nghề nhưng chỉ được hoạt động khi đáp ứng điều kiện và, nếu pháp luật yêu cầu, có giấy phép con. Bán lẻ hàng hóa là ví dụ điển hình: ngoài Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp còn cần Giấy phép kinh doanh, và với cơ sở bán lẻ thứ hai trở đi thì trong một số trường hợp còn phải qua kiểm tra nhu cầu kinh tế.

Ngành nghề cần được rà soát trước khi quyết định vốn và thuê mặt bằng. Việc rà soát ngành nghề cần được thực hiện trước khi quyết định mức vốn và trước khi ký hợp đồng thuê mặt bằng. Trên thực tế, không ít nhà đầu tư đã đặt cọc thuê nhà rồi mới phát hiện ngành nghề dự định kinh doanh yêu cầu liên doanh, hoặc yêu cầu mức vốn pháp định cao hơn nhiều so với mức đã dự trù.

5.2. Văn phòng là bắt buộc ở giai đoạn cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Câu trả lời khác nhau tùy theo từng giai đoạn thủ tục, và đây là nội dung thường bị bỏ qua.

• Ở khâu đăng ký doanh nghiệp, pháp luật doanh nghiệp chỉ yêu cầu trụ sở chính có địa chỉ xác định trên lãnh thổ Việt Nam. Cơ quan đăng ký kinh doanh không yêu cầu nộp hợp đồng thuê.
• Ở khâu cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, hồ sơ phải chứng minh quyền sử dụng địa điểm thực hiện dự án. Ở khâu này, hợp đồng thuê là tài liệu bắt buộc, và cơ quan cấp phép xem xét cả chức năng pháp lý của công trình. Một diện tích sàn có chức năng văn phòng không thể là địa điểm của dự án nhà hàng.

Có hai điểm cần đặc biệt lưu ý:

Không được đặt trụ sở tại căn hộ chung cư có mục đích để ở. Luật Nhà ở nghiêm cấm sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở. Hành vi vi phạm bị xử phạt và địa chỉ trụ sở bị coi là không hợp lệ, kéo theo rủi ro cho toàn bộ hồ sơ về sau. Chỉ phần diện tích được thiết kế và phê duyệt làm văn phòng trong tòa nhà hỗn hợp mới được sử dụng cho mục đích này.

Văn phòng ảo không bị cấm nhưng có rủi ro trên thực tế. Pháp luật doanh nghiệp không cấm việc sử dụng dịch vụ địa chỉ đăng ký. Tuy nhiên, cơ quan thuế có thẩm quyền xác minh hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, và nếu kết luận doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký thì mã số thuế có thể bị chuyển sang trạng thái ngừng hoạt động. Hệ quả không dừng lại ở lĩnh vực thuế, bởi doanh nghiệp ở trạng thái đó không xuất được hóa đơn, và hồ sơ xin thẻ tạm trú của nhà đầu tư sẽ không được chấp thuận vì doanh nghiệp bảo lãnh không hoạt động bình thường. Đối với nhà đầu tư sử dụng doanh nghiệp làm nền tảng cư trú, đây là rủi ro cần được loại bỏ ngay từ đầu, thay vì được xem là một khoản chi phí tiết kiệm được.

5.3. Phần lớn ngành nghề không cần người Việt Nam đứng tên

Hai câu hỏi này cần được tách bạch vì trên thực tế thường bị gộp làm một.

Phần lớn ngành nghề không cần đối tác Việt Nam. Đối với phần lớn ngành nghề, nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu 100% vốn và không cần bất kỳ đối tác Việt Nam nào. Chỉ những ngành thuộc nhóm hạn chế tiếp cận thị trường mới bắt buộc liên doanh, và khi đó tỷ lệ sở hữu tối đa được ấn định theo cam kết quốc tế và pháp luật chuyên ngành. Nếu ngành nghề dự định kinh doanh không thuộc nhóm này thì việc đưa một người Việt Nam vào cơ cấu sở hữu là lựa chọn thương mại, không phải yêu cầu pháp lý.

Việc nhờ người Việt Nam đứng tên hộ cần được đánh giá thận trọng. Đây là thỏa thuận trong đó một cá nhân Việt Nam đứng tên phần vốn góp trên giấy tờ, trong khi vốn và quyền quyết định thực chất thuộc về người nước ngoài. Thỏa thuận này không được pháp luật thừa nhận. Pháp luật về đăng ký doanh nghiệp hiện hành yêu cầu người thành lập và góp vốn cam kết không đứng tên thay người khác để góp vốn, thành lập, mua cổ phần hoặc phần vốn góp. Luật Đầu tư cũng cho phép chấm dứt hoạt động của dự án khi dự án được thực hiện trên cơ sở giao dịch dân sự giả tạo.

Ngoài các rủi ro pháp lý chung, cần lưu ý riêng những hệ quả mà nhà đầu tư chuyển cư thường không lường trước:

• Nhờ người đứng tên đồng nghĩa với việc tự loại mình khỏi phương án cư trú. Thẻ tạm trú diện ĐT được cấp căn cứ vào tên nhà đầu tư ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Nếu phần vốn góp đứng tên người khác, người nước ngoài không có tư cách nhà đầu tư và không thuộc diện được miễn giấy phép lao động. Khi đó, toàn bộ lợi ích chính của việc lập công ty không còn, chỉ còn lại rủi ro.
• Mất quyền kiểm soát trên thực tế. Người đứng tên có toàn quyền định đoạt phần vốn góp theo giấy tờ, có thể chuyển nhượng, thế chấp, hoặc phần vốn đó bị kê biên để bảo đảm nghĩa vụ riêng.
• Rủi ro thừa kế. Nếu người đứng tên qua đời, phần vốn góp được xử lý theo pháp luật thừa kế, và người nước ngoài không có tư cách để đưa ra yêu cầu.
• Không chuyển được lợi nhuận ra nước ngoài. Việc chuyển lợi nhuận hợp pháp phải thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp và dựa trên hồ sơ chứng minh nhà đầu tư đã góp vốn hợp pháp. Nếu phần vốn không đứng tên nhà đầu tư thì khoản lợi nhuận không có đường ra hợp pháp.
• Khả năng bị coi là giao dịch giả tạo. Hợp đồng ủy thác đứng tên trong trường hợp này có nguy cơ bị tuyên vô hiệu, và các thỏa thuận bảo đảm kèm theo cũng vô hiệu theo.

Liên doanh thật an toàn hơn nhờ người đứng tên. Nếu ngành nghề bắt buộc liên doanh, phương án đúng là đàm phán một cơ cấu liên doanh thật, với điều lệ, quyền phủ quyết và cơ chế xử lý bế tắc được thiết kế rõ ràng, thay vì dùng người đứng tên hộ để lách hạn chế về sở hữu.

5.4. Doanh nghiệp phải luôn có người đại diện cư trú tại Việt Nam

Người nước ngoài được làm người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp Việt Nam. Ràng buộc đi kèm là doanh nghiệp phải luôn có ít nhất một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam. Khi doanh nghiệp chỉ còn một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam và người đó xuất cảnh, người đại diện phải ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật.

Đối với nhà đầu tư dự định sinh sống tại Việt Nam, việc tự làm người đại diện theo pháp luật vừa thuận tiện vừa củng cố hồ sơ cư trú. Đối với nhà đầu tư còn di chuyển nhiều, cần bố trí trước cơ chế ủy quyền để tránh tình trạng doanh nghiệp không có người đại diện tại Việt Nam.

5.5. Vốn phải được góp thực tế, đúng hạn và qua tài khoản vốn đầu tư

Pháp luật doanh nghiệp không quy định mức vốn điều lệ tối thiểu chung. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý:

• Một số ngành nghề có yêu cầu về vốn riêng theo pháp luật chuyên ngành hoặc yêu cầu ký quỹ. Nội dung này cần được kiểm tra theo đúng ngành nghề cụ thể, thay vì suy đoán theo mặt bằng chung.
• Mức vốn đăng ký được cơ quan cấp phép xem xét trong tương quan với quy mô dự án, mặt bằng thuê và số lao động dự kiến. Mức vốn quá thấp so với dự án dễ bị yêu cầu giải trình.
• Với mục tiêu cư trú, mức vốn cần đạt tối thiểu 3 tỷ đồng như đã phân tích, và cần là vốn góp thực tế của cá nhân nhà đầu tư, không phải chỉ là con số đăng ký.

Thời hạn góp vốn là 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đây là nội dung cần lưu ý đặc biệt đối với nhà đầu tư chọn trình tự lập doanh nghiệp trước rồi hoàn tất Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư sau, vì thời hạn góp vốn 90 ngày và thời hạn hoàn tất thủ tục đầu tư 12 tháng không trùng nhau.

Vốn phải được góp qua tài khoản vốn đầu tư. Theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ 18/8/2026, thay thế Thông tư 06/2019/TT-NHNN, doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ phải mở tài khoản vốn đầu tư tại một ngân hàng được phép. Nhà đầu tư cá nhân sở hữu toàn bộ doanh nghiệp đương nhiên thuộc diện này. Thông tư cũng cho phép mở tài khoản vốn đầu tư trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, phù hợp với trình tự lập doanh nghiệp trước. Toàn bộ vốn góp phải được chuyển qua tài khoản này. Việc góp vốn bằng tiền mặt hoặc chuyển vào tài khoản thanh toán thông thường sẽ gây khó khăn khi chứng minh vốn để xin thẻ tạm trú và khi chuyển lợi nhuận về sau.

6. Giấy tờ của người nước ngoài cần được cập nhật thống nhất trên các hệ thống

Việc chuyển các thủ tục hành chính lên nền tảng điện tử đã tạo ra một lớp yêu cầu mới mà người nước ngoài phải xử lý song song với thủ tục cư trú. Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam thuộc diện được cấp tài khoản định danh điện tử, và tài khoản này đang dần trở thành điều kiện cần để thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến, từ khai thuế cá nhân, đăng ký thường trú và tạm trú, đến sử dụng dịch vụ công.

Một số vấn đề thực tiễn cần lưu ý:

• Việc cấp tài khoản định danh điện tử mức độ hai đòi hỏi thu thập dữ liệu sinh trắc học trực tiếp, nên người nước ngoài phải có mặt tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Thủ tục này thường không thực hiện được nếu người nước ngoài chỉ đang lưu trú ngắn hạn.
• Một số hệ thống của ngân hàng và cơ quan quản lý được thiết kế xoay quanh số định danh cá nhân của công dân Việt Nam. Người nước ngoài sử dụng số hộ chiếu có thể gặp trục trặc khi đối chiếu dữ liệu, đặc biệt khi hộ chiếu được cấp lại và số hộ chiếu thay đổi.
• Khi đổi hộ chiếu, người nước ngoài cần cập nhật thông tin đồng bộ ở cả hồ sơ xuất nhập cảnh, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, hồ sơ thuế và hồ sơ ngân hàng. Việc bỏ sót một nơi thường dẫn tới hồ sơ bị từ chối vì thông tin không khớp.

Có một nội dung nữa cần được đặt đúng vị trí. Người nước ngoài lưu trú tại Việt Nam phải được khai báo tạm trú, và trách nhiệm khai báo thuộc về cơ sở lưu trú. Đối với người thuê nhà riêng, việc chủ nhà không thực hiện khai báo tạm trú là nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ xin thẻ tạm trú bị vướng mắc. Vì vậy, điều khoản về nghĩa vụ khai báo tạm trú nên được đưa vào hợp đồng thuê ngay từ đầu.

7. Phương án này có hạn chế và rủi ro cần cân nhắc

7.1. Diện đầu tư không dẫn tới thường trú

Danh sách các trường hợp được xét cho thường trú là danh sách đóng và không bao gồm nhà đầu tư. Một người có thể gia hạn thẻ tạm trú diện ĐT liên tục trong hai mươi năm mà vẫn không đủ điều kiện xin thường trú, nếu không đồng thời thuộc một trong các diện luật định. Với nhà đầu tư cá nhân, hai diện có khả năng áp dụng là diện thân nhân của công dân Việt Nam và diện nhà khoa học, chuyên gia đang tạm trú tại Việt Nam, cả hai đều đòi hỏi thời gian tạm trú liên tục từ ba năm trở lên và đều dựa trên căn cứ nằm ngoài hoạt động đầu tư.

Nội dung này không làm giảm giá trị của phương án đầu tư, nhưng giúp xác định đúng bản chất của phương án: đây là giải pháp cư trú dài hạn có thể gia hạn vô thời hạn về mặt kỹ thuật, chứ không phải là con đường dẫn tới quyền định cư vĩnh viễn.

7.2. Nghĩa vụ tuân thủ là một khoản chi phí thực tế

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chịu nghĩa vụ tuân thủ nặng hơn doanh nghiệp trong nước. Những nghĩa vụ có ảnh hưởng trực tiếp tới việc duy trì tư cách cư trú gồm:

• Báo cáo tài chính năm phải được kiểm toán độc lập, không phụ thuộc vào doanh thu. Doanh nghiệp không có doanh thu vẫn phải kiểm toán.
• Báo cáo giám sát và đánh giá đầu tư định kỳ theo dự án, thực hiện nhiều kỳ trong năm.
• Khai thuế và nộp báo cáo theo kỳ ngay cả khi chưa phát sinh doanh thu.
• Kê khai và cập nhật thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không được duy trì tuân thủ đầy đủ sẽ rơi vào trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc bị cưỡng chế thuế, và khi đó doanh nghiệp không còn bảo lãnh được cho chính chủ sở hữu. Đây là cơ chế dẫn tới nhiều trường hợp mất tư cách cư trú trên thực tế: nguyên nhân không phải là việc gia hạn thẻ bị từ chối, mà là nền tảng doanh nghiệp đã không còn được duy trì hợp lệ trước đó.

Cần lưu ý thêm rằng doanh nghiệp không phát sinh doanh thu không đương nhiên bị thu hồi giấy phép, nhưng việc ngừng hoạt động kéo dài mà không thông báo, hoặc không triển khai dự án quá thời hạn đã cam kết, là căn cứ để chấm dứt hoạt động dự án. Việc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là thủ tục hợp pháp và nên được thực hiện đúng cách nếu nhà đầu tư cần gián đoạn hoạt động.

7.3. Việc cư trú có thể làm phát sinh tư cách cư trú thuế

Một cá nhân trở thành đối tượng cư trú thuế tại Việt Nam nếu có mặt từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt, hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm trường hợp có nơi ở đăng ký thường trú và trường hợp có nhà thuê để ở với thời hạn của các hợp đồng thuê từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Điều kiện thứ hai thường bị bỏ qua. Một người thuê căn hộ theo hợp đồng dài hạn tại Việt Nam có thể trở thành đối tượng cư trú thuế ngay cả khi số ngày có mặt dưới 183 ngày, trừ khi chứng minh được mình là đối tượng cư trú thuế của nước khác. Hệ quả là cá nhân đó bị đánh thuế trên thu nhập toàn cầu chứ không chỉ trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Nhà đầu tư có nguồn thu nhập ở nước ngoài cần đánh giá vấn đề này, cùng với hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước có liên quan, trước khi quyết định chuyển cư, thay vì sau khi đã chuyển.

7.4. Giai đoạn chuyển tiếp dễ phát sinh vi phạm nhất

Khoảng thời gian từ khi nhập cảnh đến khi được cấp thẻ tạm trú diện ĐT là giai đoạn dễ phát sinh vi phạm nhất. Có hai lỗi phổ biến:

• Nhập cảnh không đúng diện. Việc chuyển đổi mục đích tại chỗ chỉ được thực hiện trong các trường hợp luật định, trong đó có trường hợp có giấy tờ chứng minh là nhà đầu tư. Người nhập cảnh theo diện miễn thị thực đơn phương ở vào vị trí kém thuận lợi hơn. Vì vậy, nhà đầu tư dự định thực hiện thủ tục tại Việt Nam nên cân nhắc nhập cảnh bằng thị thực điện tử hoặc thị thực có bảo lãnh thay vì diện miễn thị thực.
• Quá hạn tạm trú. Mức phạt tăng theo số ngày quá hạn, từ 500.000 đồng đến 2 triệu đồng đối với trường hợp quá hạn dưới 16 ngày, lên tới 30 đến 40 triệu đồng đối với trường hợp quá hạn trên một năm, và người vi phạm có thể bị buộc xuất cảnh. Hành vi làm việc khi chưa có giấy phép lao động hoặc chưa có văn bản xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép cũng bị xử phạt riêng. Một biên bản xử phạt trong hồ sơ sẽ ảnh hưởng tới các thủ tục cư trú về sau.

8. Trình tự triển khai gồm mười bước

1. Xác định ngành nghề và kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường. Bước này quyết định nhà đầu tư có thể sở hữu 100% vốn hay không, có phải đáp ứng yêu cầu về vốn pháp định hoặc ký quỹ hay không, và có cần giấy phép con hay không.
2. Xác định mức vốn góp. Lấy mốc 3 tỷ đồng làm sàn cho mục tiêu cư trú, sau đó điều chỉnh theo yêu cầu của ngành nghề và nhu cầu kinh doanh thực tế.
3. Chọn loại hình doanh nghiệp. Công ty trách nhiệm hữu hạn được ưu tiên cho nhà đầu tư cá nhân vì điều kiện miễn giấy phép lao động thuận lợi hơn.
4. Xác định địa điểm hợp pháp. Kiểm tra chức năng của công trình, không sử dụng căn hộ có mục đích để ở, và cân nhắc kỹ trước khi dùng dịch vụ địa chỉ đăng ký.
5. Nhập cảnh đúng diện để giữ khả năng chuyển đổi mục đích tại chỗ.
6. Thực hiện thủ tục đầu tư và đăng ký doanh nghiệp, lựa chọn trình tự phù hợp với ngành nghề.
7. Mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp và góp vốn đúng hạn qua tài khoản này, đồng thời giữ đầy đủ chứng từ.
8. Xin văn bản xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động, sau đó xin thị thực và thẻ tạm trú diện ĐT tương ứng với mức vốn.
9. Thiết lập cơ chế tuân thủ định kỳ gồm kế toán, kiểm toán, báo cáo đầu tư, khai thuế, và lịch theo dõi thời hạn thẻ tạm trú cùng thời hạn hộ chiếu.
10. Đăng ký tài khoản định danh điện tử và đăng ký tạm trú tại nơi ở.

9. Phương án phù hợp với người thực sự có ý định kinh doanh

Thường trú là mục tiêu mà nhà đầu tư không thể đạt được bằng mức vốn đầu tư. Trong phạm vi các phương án có thể chủ động lựa chọn, diện đầu tư nổi bật không phải vì có thời hạn dài nhất, mà vì đây là hình thức duy nhất trong đó người nước ngoài tự tạo ra và tự kiểm soát căn cứ cư trú của chính mình. Với mức vốn góp từ 3 tỷ đồng vào một công ty trách nhiệm hữu hạn, nhà đầu tư cá nhân vừa được cấp thẻ tạm trú ba năm, vừa được làm việc hợp pháp mà không phải xin giấy phép lao động, đồng thời có sẵn một nền tảng để mở rộng lên các mức thời hạn cao hơn khi quy mô đầu tư tăng.

Đổi lại, nhà đầu tư phải gánh chịu một tập hợp nghĩa vụ tuân thủ liên tục và một tư cách cư trú gắn với tình trạng pháp lý của doanh nghiệp. Phương án này phù hợp với người thực sự có ý định kinh doanh, hoặc ít nhất là duy trì một hoạt động thực tế tại Việt Nam. Đối với người chỉ muốn có giấy tờ cư trú mà không dự định vận hành doanh nghiệp, chi phí duy trì và rủi ro tuân thủ sẽ vượt quá lợi ích thu được.